Jakie są najczęstsze awarie układu hamulcowego i jak im zapobiegać?

Układ hamulcowy to jeden z najważniejszych elementów wpływających na bezpieczeństwo jazdy. Jego sprawność decyduje o tym, czy kierowca może w porę zatrzymać pojazd. Awarie hamulców mogą prowadzić do poważnych wypadków, dlatego warto znać ich przyczyny i sposoby zapobiegania. Regularna kontrola i odpowiednia eksploatacja znacząco zmniejszają ryzyko usterki.

Zużycie klocków i tarcz hamulcowych

Jedną z najczęstszych usterek w układzie hamulcowym jest zużycie klocków i tarcz hamulcowych. Klocki ścierają się przy każdym hamowaniu, co z czasem prowadzi do ich całkowitego zużycia. Jeśli nie zostaną wymienione na czas, mogą uszkodzić tarcze hamulcowe, które są droższe w wymianie. Niezmienione klocki powodują też obniżenie skuteczności hamowania.

Kierowcy często ignorują pierwsze objawy zużycia klocków, takie jak piszczenie lub zgrzytanie podczas hamowania. Inne sygnały to drgania kierownicy lub dłuższa droga hamowania. W niektórych pojazdach zastosowano czujniki zużycia, które informują o konieczności wymiany. Jednak w starszych modelach trzeba samodzielnie kontrolować ich stan, najlepiej co 10–15 tys. km.

Aby zapobiec awarii, należy regularnie sprawdzać grubość klocków i stan powierzchni tarcz. Warto też stosować wysokiej jakości części zamienne. Klocki niskiej jakości zużywają się szybciej i mogą niszczyć tarcze. Tarcze powinny być gładkie, bez rowków i pęknięć. Jeżeli są nierówne, warto je przetoczyć lub wymienić razem z klockami.

Uszkodzenia przewodów hamulcowych

Kolejnym poważnym problemem są uszkodzenia przewodów hamulcowych, zarówno metalowych, jak i elastycznych. Przewody transportują płyn hamulcowy od pompy do zacisków, dlatego ich nieszczelność może prowadzić do utraty ciśnienia. W konsekwencji hamulce stają się nieskuteczne, a pedał wpada w podłogę bez oporu. To bardzo niebezpieczna sytuacja na drodze.

Najczęstszą przyczyną awarii przewodów jest korozja oraz starzenie się materiału, z którego zostały wykonane. Wilgoć, sól drogowa i zmiany temperatury przyspieszają ich degradację. Szczególnie narażone są przewody metalowe znajdujące się pod podwoziem. W przypadku przewodów gumowych dochodzi do spękań i mikronieszczelności, przez które wycieka płyn.

Aby zapobiec problemom z przewodami, należy je regularnie kontrolować podczas przeglądów technicznych i sezonowych serwisów. Warto dokładnie oglądać ich powierzchnię oraz okolice zacisków i mocowań. W razie podejrzenia uszkodzenia przewodu lepiej wymienić go od razu. Nie warto czekać, aż dojdzie do rozszczelnienia i całkowitej utraty siły hamowania.

Zaparowane lub zapowietrzone hamulce

Zapowietrzenie układu hamulcowego to częsta przyczyna spadku skuteczności hamowania. Pojawia się wtedy, gdy do przewodów dostaje się powietrze. W odróżnieniu od płynu hamulcowego powietrze daje się sprężać, co powoduje miękki pedał i brak skutecznego nacisku na tarcze. Najczęściej problem pojawia się po wymianie elementów lub przy nieszczelnym układzie.

Innym problemem są tzw. zaparowane hamulce, czyli przegrzanie tarcz i klocków. Dochodzi do tego przy długiej jeździe z górki lub intensywnym hamowaniu w mieście. Przegrzane klocki tracą swoje właściwości cierne, co znacznie wydłuża drogę hamowania. Dodatkowo może dojść do zwichrowania tarcz, które zaczynają bić i powodować drgania.

Aby uniknąć zapowietrzenia, należy dbać o szczelność układu i regularnie wymieniać płyn hamulcowy. Producent zaleca jego wymianę co dwa lata, ponieważ płyn chłonie wodę i traci właściwości. W przypadku zaparowanych hamulców najlepiej stosować technikę hamowania silnikiem oraz unikać długotrwałego przytrzymywania pedału wciśniętego. Dobrej jakości klocki lepiej radzą sobie z wysoką temperaturą.

Zatarcie zacisków hamulcowych

Zaciski hamulcowe odpowiadają za dociskanie klocków do tarczy i ich cofnięcie po zwolnieniu pedału. Gdy dochodzi do ich zatarcia, klocki nie cofają się całkowicie. Powoduje to ciągłe tarcie o tarczę i przegrzewanie się układu. W skrajnych przypadkach może dojść do zniszczenia tarczy lub nawet zapalenia się elementów.

Do zatarcia dochodzi zazwyczaj przez brak smaru w prowadnicach, korozję tłoczka lub uszkodzenie osłon gumowych. Objawem jest nierównomierne zużycie klocków, trudność w obracaniu koła lub jego przegrzewanie. W niektórych przypadkach samochód może samoczynnie skręcać podczas hamowania, co również świadczy o problemach z zaciskiem.

Zapobieganie zatarciom polega na regularnej konserwacji zacisków oraz ich dokładnym czyszczeniu przy każdej wymianie klocków. Prowadnice powinny być smarowane specjalnym smarem odpornym na wysoką temperaturę. Trzeba też sprawdzać stan osłon gumowych, które chronią przed wilgocią i zabrudzeniami. Dobrze utrzymany zacisk działa płynnie i nie powoduje problemów z hamowaniem.

Awarie pompy hamulcowej

Pompa hamulcowa to element, który wytwarza ciśnienie w układzie i przekazuje je do przewodów. Jej awaria może całkowicie uniemożliwić skuteczne hamowanie. Najczęstsze objawy to bardzo miękki pedał, brak oporu oraz spadek skuteczności nawet przy mocnym nacisku. W starszych pojazdach może też dochodzić do przecieków płynu przy uszczelkach pompy.

Do uszkodzenia pompy dochodzi zwykle na skutek zużycia mechanicznego lub zanieczyszczenia płynu. Nagromadzony osad może blokować zawory lub uszkadzać tłoczki. Czasem winne są także błędy podczas odpowietrzania lub niewłaściwa wymiana płynu hamulcowego. Pompa może też zużywać się naturalnie, szczególnie w pojazdach z dużym przebiegiem.

Aby uniknąć awarii pompy, warto regularnie wymieniać płyn hamulcowy i nie dopuszczać do jego zanieczyszczenia. Trzeba też unikać uzupełniania płynu z nieznanych źródeł. Dobre praktyki serwisowe i przeglądy techniczne pomagają wcześnie wykryć zużycie pompy. W razie zauważenia objawów jej awarii konieczna jest natychmiastowa wizyta w warsztacie.

Podsumowanie

Najczęstsze awarie układu hamulcowego to zużycie klocków, zapowietrzenie, zatarcie zacisków, uszkodzenia przewodów i awarie pompy. Każda z tych usterek wpływa na bezpieczeństwo i skuteczność hamowania. Regularne przeglądy, wymiana zużytych części oraz dbałość o stan płynu pozwalają uniknąć większości problemów. Sprawny układ hamulcowy to podstawa bezpiecznej jazdy, dlatego nie warto zaniedbywać jego konserwacji.

 

 

Autor: Krystian Borkowski